1
„po co to taplać w oceanie…”
-nie dostrzegliśmy u pana żadnych konkretnych zmian  chorobowyc , które mogłyby odpowiadać za pana stan. Jest pan zupełnie zdrowy, uszczerbki, które pan miał zostały wyleczone w trakcie pana pobytu w senatorium,  przykro  mi, mimo usilnych starań całej kadry nie udało nam się dojść do przyczyny choroby, zdrowy tryb życia może zmniejszyć uciążliwość obiawów
słowa ordynatora dalej dudniły mu w głowie, kiedy szedł znienawidzonym przez siebie, oglądanym miliony razy biało-zielonym korytarzem. W senatorium spędził kilka lat, a jedyne co usłyszał na sam koniec pobytu to bezradny głos sepleniący bezradne słowa. 
 wyblakła farba  była miejscami pomarszczoną, w pewnych miejscach odpadała- X był już na ostatnim odcinku  tunelu. Nie obchodziło go już  co się z nim dzieje, beznamiętnie obserwował swoje nerwy, pozwalił by uczucia przepływały przez niego, takimi jakie się narodziły, bez ingerencji. doszedłszy do drzwi wyjściowych chwycił klamkę i... stracił całą deter minacje i pewność siebie, którą miał wcześniej. Wiedział, że nie ma sensu tu zostać, ale z drugiej strony nie widział też najmniejszego sensu wychodzić. policzył do dziesięciu i pociągnął drzwi ku sobie.
Gdy znalazł się na zewnątrz poczuł przypływ energii, zaczął iść czybkim krokiem."Tak, lepiej znaleść jak najszybciej w jakimś chłodnym miejscu, minąć te pomarszczone budynki i dojść do jakiegoś azylu... a może pójść do  miejsca, o którym mówił De Koster.. nie to megaloman, nie warto.. pan hrabia De koster separujący się od ludzi nawet w Senatorium, nadęty palant" Skręcił w szaro-czerwoną ulicę, która biegła bezpośrednio na rynek. Popatrzył w górę, na słońce; mimo, że osłabione i przysłonięte lekką pylistą mgiełką, było w stanie wysyłać mocne promienie prosto w jego oczy. Spuścił wzrok; chód choć nadal szybki stał się mniej skoordynowany i niezdarny, wyglądał jak ktoś kto uczy się chodzić na szczudłach. . Wyglądał jak lunatyk. Przechodznie omijali go.
Z każdym krokiem rosła w nim frustracja, ulica wydawała mu się nieskończenie długa i monotonna- patrzył w dół -kostka brukowa i para japonek, kostka pantofli i para półbutów.Cień. Pasy. W górę oczy. Światła. Czerwone-Zielone. 
Zatrzymał się i ogarnął wzrokiem okolicę- drzewa, kiosk pod kasztanem i wierza kościoła. Kloszardzi, studenci i paru tutejszych." Wszystko na swoim miejscu. Wszystko znika i... czerwone znikło, zielone się pojawiło, przechodze. kiosk pod kasztanem, kasztan dawno ścięty, drzewa, drzewa przyciętę, kościoł, ogródek."

"Azyl? o co mi  chodziło... do siebie muszę iść, nie zostanę przy tych walących się już prawie budynkach, pod tym słońcem" ktoś potrącił go. "Ostrząsnąć się, iśc, nie zwracać uwagi na  lokomotywy ciał, omijać, patrzeć".
Skręcił w ulicę ambasad. Wydała mu się mniej zatłoczona, ciemniejsza; poza tym było mniej prawdopodobne, że ktoś go pozna, spojrzy  mu w oczy i wypluje jakieś niewiele znaczące słowa, na które on będzie zobowiązany coś odpluć. 
Przypomniał sobie, że może skorzystać z tramwaju. Poszedł na Plac Wszystkich świętych.
Nie czekał długo, czytająć rozkład jazdy usłyszał tępy, fabryczny dźwięk kół ocierających się o tory. Odwrócił się i stanął przed wejściem do tramwaju numer nr 7. Przyciskając guzik otwierający drzwi poczuł lekkie mrowienie w rękach i nogach. Już miał przenieść stopę na żelazną podłogę, gdy zorientował się, że nie może się ruszyć. kończyny odmówiły posłuszeństwa. Poczuł opór; jakby jakaś wielka siła wbiła jego członki w stalowe rynny. Stracił przytomność
Gdy się ocknął zobaczył chmarę przechodniów, brzęczących jak muchy nad jego głową ”-może pijany? narkoman. trzeba pomóc, co to a, pewnie jakiś,. o jaki młody jeszcze. smutne. znacie go. ja go widziałem...? a to chyba.” 
Wyłapywał bełkotliwe fragmenty rozmów jakie odbywały się nad jego ciałem, wyłapywał  jakby z oddali wybudzając się powoli z odrętwienia. Promień słońca znowu uderzył go w oczy; mrużąc je rozejrzał się. Był okrążony przez grupkę gapiów,
-jak się czujesz? , wszystko dobrze? Co się stało, kolego?
Był lekko zamroczony. Już zbierał siły, by wstać i ruszyć dalej, gdy zobaczył, że tłum rozstąpuje się, by przepuścić jakąś kobietę. 
-wtawaj, X.-usłyszał

2

W kawiarni "Podziemna" nie było dużego tłoku; kilka par, jeden student popijał piwo i patrzył ekran laptopa, grupka starszych ludzi rozmawiała ukradkiem, przy kawie. Dostojna, ubrana na czarno kelnerka o semickich rysach stała przy ścianie i przyglądała się ruchowi klientów. Kolejny zwykły wiosenny dzień pracy, kolejni których trzeba obsłużyć. Wyglądała tak jakby pozycja na jakiej się znajduję  przygnębiały ją, jakby  czuła się przez nią p o n i ż o n a . Rekompesowała to chłodnym spojrzeniem i dystansem. 
Gdy zobaczyła filigranową kobietę taszczącą na ramieniu ewidentnie zalanego gościa , którzy kierują się w stronę wejscia zmarszczyła brwi; już miała podejść do nich i zagrodzić drogę, gdy zauważyła, że mężczyna prowadzony przez drobną postać wcale nie jest pijany.
Usiedli przy małym dwósosobowym stoliku, kelnerka podeszła do nich, zapytała czego sobie życzą i odeszła do baru z zamówieniem. Gdy wróciła zauważyła, że nie rozmawiają zwyczajnie, jak reszta klientów, nie śmieją się ani nie dowcipkują; cedzą słowa, co jakiś czas  milkną i bładzą wzrokiem po kawiarni. Podeszła bliżej by lepiej usłyszeć rozmowę.
-...i myślałam, że już nigdy nie zobaczę cię w tym stanie. Często ci się to teraz zdarza?
X, patrząc w sufit zaciągnął się papierosem. Po chwili milczenia odpowiedział flegmatycznie :
-nie, raz na tydzień, miesiąc, czasem częściej... różnie. czasem wydaje mi się, że to zależy od czegoś... ale, nie nie ma żadnej reguły, tak powiedzieli w senatorium. Z resztą, to nie jest zbyt uciążliwe, łącznie, z dojściem do siebie trwa dziesięć minut.
-tak.. tak…mam propozycje. Pamiętasz Staszka? Ma knajpę na Stradomiu, potrzebuje barmana, sama chętnie bym się zatrudniła, gdybym mogła. Bardzo cię kiedyś lubił, napewno by cię tam przyjął. Wiesz, teraz kiedy wyszedłeś taka praca wciągnęła by cię w życie.
Po dłuższej chwili X odpowiedział bezbarwnym tonem
-zastanowie się, dopiero co wyszedłem, na razie potrzebuję dnia, dwóch żeby… po prostu posiedzieć tam, u siebie, powąchać kurz w mieszkaniu. 
-jak wolisz, ale ja uważam, że to świetne wyjście. Za co będziesz teraz żył?
-mam rentę
-...poza tym, potrzebne Ci jakieś miejsce, żeby tak...-ciągnęła dalej ignorując jego odpwiedź- ot mieć gdzie pójść, nawet jeśli nie do pracy. 
X nie miał ochoty dalej ciągnąć tej rozmowy. podniósł się z krzesła i zaczął iść w kierunku wyjścia, rzucił tylko niedbale "cześć" w kierunku pozostawionego stolika, gdzie Y ćmiła jeszcze papierosa.

3

X od kawiarni nie miał już daleko do siebie. Poszedł wzdłóż wałów wiślanych, drogą, którą lubił. Nie lubił tylko spojrzeń, które rzucą się na niego, gdy będzie nią szedł. Tępych, bawolich spojrzeń. chciał ich unikać, wydawały się czasem spojrzeniami jakichś odległych ras, które powinny dawno wymrzeć, a jednak-"jednak są tu obecne, jakimś dziwnym ewolucyjnym trafem były w stanie przetrwać do dziś. Chyba, że ewolucja jest odwrotna i -tak na prawdę- jest regresem. Człowiek dostosowuje się sam do siebie, żeby odbić się we własnych tworach jak w lustrze i uśmiechnąć idiotycznie. To kolejna farsa. Logika, przestrzeń, w której żyje człowiek.Logika, tylko pomaga mu ustalić kolejność -najpierw majtki a potem spodnie; najpierw jajko, potem jajecznica. Jajecznica.  "
Zapadał zmrok
I bardzo dobrze, świetnie, to zapylone jasne nie będzie już niczego wysyłać w tę część Europy aż do rana, i dojde spokojnie do tej arki gruzu... spłowiałej szarej budowli…a gdyby to były jakieś insekty to może bym i rozdeptywał..? Te oczy-żuki. Biologia, podejście biologa.  Czyli podejście faszysty, nie pędź za szybko... i cała przestrzeń wypełniona piaskiem obok, po co? plaża nad wisłą, książki nad barem. może impreza w krematorium? A potem raz jeszcze. To mewa i łabędzie białe, podpływają, niech odlecą. Koło bloku.
Pare mizernych drzew obrastało szare sześciany. X wszedł do jednego z nich i wsiadł do brązowej windy pomalowanej różnymi kolarami pisaków.Spod potłuczonego abażuru sączyło się metaliczne światło jarzeniówki. Wzniósł się na 7 piętro. Było już zupełnie ciemno.

4

Przebudził się nad ranem, o jednej z tych podłych godzin, kiedy ledwie snują się jakieś pastelowe kolory po przedmiotach, kiedy bezbarwność świata i jakaś naturalna pustka stają się prawie namacalne. Zdawał sobie sprawę z obrzydliwości tej sytuacji, dlatego też leżał nadal; czekał. Czas, który upływał rozmywał się w jego umyśle z resztkami snu, który jeszcze tłukły mu się po głowie- jakieś szare cienie biegną, nie da rady wstać, nie o tej porze, mija minuta, dwie, ale jakby zbierały się, wpadały do jekiegoś leja, tworzyły strumień, a cienie biegną i coś już można by w nich nawet rozpoznać, ale ten nieubłagany ciąg minut, bez zdarzeń i wyjące na zewnątrz auta.. ah, cień już widzę, to pewnie ja.. dosyć! 
powoli podniósł się z łóżka i powlókł do kuchni. Napuścił wody do czajnika, i zapaliwszy papierosa nasypał kawy do kubka. Każdą czynność wykonywał najszybciej jak mógł o tej porze, żaden jednak postronny obertwator nie wpadłby na to- wydawało się to wymuszenie  wręcz flegmatyczne. 
Ujął kubek i podszedł do okna zapalając kolejnego papierosa. "Nic się nie zmieniło, cały dzień będzie równie piękny jak świt, smarko-blade chmury jak dymy z jakiejś płonącej fabryki "
Włączył radio. Mowiono w nim o audiencji papierza. Jest już w polsce i chce przemawiać do trzydziesto paromilionowego tłumu. ...szeroko wypowiadał się arcybiskup Krakowa, Fuder Celny: To przede wszystkim szansa dla wszystkim polaków na odmianę duchową! Wszyscy są duchowo zarośnięci, pajęczynami snu, Potrzeba przebudzenia! Potrzeba zwrócenia uwagi na znaki czasu! Potrzeba odnowy, szcze-gól-nie w mieście królewskim!." X dalej patrzył w dal, przez małe okno.
" jak nie pył przy słońcu, to pylasto-kłębiaste twory, i tak wydają się tym samym znakiem, zawsze.   Radio... znaki czasu i duchowe pajęczyny.. niech wyjrzą przez okno, tam od cholery pajęczych znaków"
Zjadł pół bułki z serem, na którą nie miał ochoty. Zjadł ją by uspokoić żołądek. 
Poszedł do sypialni i wyciągnął zza szafy zakurzoną sztalugę„może zobaczę czy to jeszcze w jakiś sposób, czy to warte czegoś..”. Rozstawił ją przed oknem. Usiadł na łóżku na przeciwko i zaczął się w nią wpatrywać.  „to nie ma sensu, po co ja to wyciągnąłem.. skończyłem z tym, czy to skończyło ze mną? A jakie to ma znaczenie, żadnego.. po co w ogóle cokolwiek z tym robić, jakie to mogłoby mieć zaczepienie w czym? w rynku i tylko w rynku, a kto by oceniał tego wartość? Kapitał nasz powszedni, niewidzialnym przypadkowym palcem świerzo wyjętym z dupy. Złożył sztalugę i schował z powrotem za szafę. Zapalił kolejnego papierosa i popatrzył tępo w okno, za którym wciąż przesuwały się chmury.
wypalił papierosa do kawy i zatopił się w bezsensownych rozmyślaniach, które nie prowadziły nigdzie, były prawie bezprzedmiotowe. Ot, nasuwała się jakaś rzecz, jakaś osoba za nie ciąg wspomnień, ciąg uczuć związanych ze wspomnieniami, każde przeżywane powtórnie, już nieco inaczej, potem ulatuje gdzieś, na jego miejsce pojawia się kolejne, może nawet luźno związane z poprzednim, aż w końcu umysł robi się pusty i wtedy on odpala kolejnego papierosa i patrzy w okno, widzi ulicę, ludzi, którzy nawet nie tyle myślą z jakimś celem, ale nawet robią coś, bo przyświeca im cel, nie jakiś gurnolotny, zwykły codzienny cel- odwiedzić kogoś, pójść do pracy, naprawić coś. Cel ich naoliwia. Sprężyny tych ludzi chodzą równomiernie jak tłoki. A jego? Chwilowe zgięcie sprężynyny, odgięcie, potem coraz mniejsza amplituda i zastój... Ale nie, nie postąpi jak tamci na dole, nie, nie dzisiaj, dzisiaj nic go nie uruchomiło i niech tak zostanie.. więc okno i może.. chmury o suną gdzieś pierzaste obłoki, słońce znowu takie ociążałe, ah lepiej się od okna może odsunąć, lepiej napić się kolejnej kawy i spróbować wykrzesać jeszcze parę iskierek myśli, niewiele, potem? może książka, może popaść w cholejny stupor, katatonicy-szczęślwi ludzie w końcu. Cóż więc może.. hrabia De Koster , tak, kawał nadętego,  buca. Coś więcej? Parę rzeczy mu zawdzięczam... każdy coś komuś zawdzięczał w senatorium, on wzystko zawdzięczał wszystkiemu poza sobą, mówił mi, że ja też? Więc może to cecha wspólna tej mniejszości żyjącej tutaj, tej "nowej szlachty" hrabiego, która ma wszystko jest bystra i.. no właśnie i co? Przynajmniej we Francji w XVIII  i w Rosji w XIX, kiedy z prawdziwa szlachta tak samo, zawdzięcząła wszystko czemuś niezależnemu od nich samych coś wybuchło, a jakie miało skutki? takie, że ja teraz myśle o kimś do kogo mam ambiwalentne uczucia i nie mam większego powodu by cokolwiek ze sobą zrobić, nie mam na to  ochoty, ani woli ku temu. ha! wola. więc może im więcej uprzywilejowanych, wyemancypowanych tym mniej woli, albo "wola nie jest rozdana po równo w zdrowym społeczeńswie", "dziś wszyscy mają wolę, stąd i mierność tego świata. Daną im wolę przekształcili w litość i co? każdy jest teraz słaby... potrzeba nowej szlachty"- Nadęty bufon, hrabia De Koster, po co go wspominam, jego i jego nadętę idee.
Po porannej toalecie wyszedł nad wały wiślane. była dziesiąta  rano i świat dalej tonął w bladych barwach. Na asfaltowej powieszchni, przy lewym brzegu snuło się kilku smętnych przechodni i jakiś biedak z metalowym kijem zbierający puszki. Na przeciwległym brzegu dwie pary czarnych buciorów uderzały miarowo o czarne podłoże." nie próżnują, patrolują, zawsze chętni do pomocy, pomocy... pomoc siostry, może jednak ta knajpa to nie jest najgłupszy pomysł. Ostatecznie... ostatecznie trzeba się gdzieś dać uwikłać, w coś, czemu nie tam, lepsze to niż.." 
Szedł i rozmyślał, a niebo jaśniało, w końcu żółty okrąg przedarł się przez szarą barykadę chmur i rozsiał po mieście swoje błyszczące sztyleciki. Jeden z nich uderzył w siatkówkę X.
ulice zardzewioały w dusznych promieniach słońca, niebo było czyste, wszystkie ptaki, kruki, gołebie, wróble siedziały ukryte w cieniu kamienic albo drzew, zbliżała się najgorsza godzina dnia, kiedy tempo zaczynało rosnąć, kiedy zapełniały się przepraszającymi uśmiechami i grymasami podziękowania. Każdy ruch wydawał się niezbędny, każdy gest znaczący, wszystko pęczniało w swoim marszu ku czemuś,  to był dedycudujący moment dla większości, bo właśnie wtedy zapominali po co wyszli z domu i przejęci drogą, która wiodła do spełnienia obowiązku zapominali o samym obowiązku. Ich nogi niedbale z nadmierną szybkością muskały chodnik, wzrok, ledwie spotykał innych, czasem zachaczał o przedmioty, ale najcześciej te, które mogły pomóc w dalszej drodze-sygnalizacje świetlną, drzwi, rzadzej w te, które mogły jej przeszkodzić- śmieci, drzewa i innych.  Mieli percepcje robotów raczej niż ludzi, nerwy stawały się trybikami, organizm napiętym by dojść do ostatecznego celu mechanizmem. Odruchy ludzkie zdarzały się im, ale tylko gdy sytuacja bardzo tego wymagała, gdy mogło to przyspieszyć dalsze wypadki, wtedy przypominali sobie swoje dawne człowieczeństwo, dawne odruchy i próbowali je naśladować. Nikt nie wiedział,  że odgrywa człowieczeństwo, że to nienaturalne-nie dlatego, że było tak dobrze zagrane, ale dlatego, że każdemu było tutaj już wszystko jedno, każdy też o tym wiedział, więc, czy coś jest lepsze czy gorsze-to nie miało znaczenia, znaczenia  miało tylko to, że cośtam zaistnieło zapaliło się spłonęło, było, ale czy to żarówką, czy tylko zapałka, nieważne. Było.  Czy ktoś coś stracił? nie, zyskali wszyscy- kiedyś tylko paru mogło cieszyć się taką płonącą żarówką, a może i nikt? kto to pamięta, dziś każdy może się tym cieszyć, na dodatek nie wie czy cokolwiek stracił, z resztą może nie stracił, może nikt nic nie stracił, nikt nie wie, wszyscy wiedzą, że coś zyskali. Ktoś czasem sobie przypomni, czasem coś go zaboli, ale to jakaś anomialia, z resztą on nie należy do tych, którzy kroczą teraz o tej godzinie.  Ci, którzy kroczą, są teraz na powieszchni, Ci, którzy kroczą z powieszchni nie zejdą nigdy i będą jej jedynymi właścicielami. Po nich kroczy kapitał, a nad nimi kroczą oni. 
Czy ulice są krętę, czy długie, czy są w ogóle ulicami?Oni to ocenią idąc po nich. Czy budynki pochyłę? Oni to ocenią. Zakręty są bardziej ostre im bardziej oni w te zakręty wchodzą i ścinają drogę. Wybój czy dziura-przeskoczona przestają istnieć.
Miasto marnieje i  znika, nie wie już czy kiedykolwiek było. Pod depczącymi ich stopami siejącymi brud i warstwy zapomnienia, pod światłem reklam i pod cieniami rąk rozdających je odchodzi. w tej godzinie jest nieme i zdane na pastwę budowniczych-pasorzytów
X wyszedł na zewnątrz w tą najgorszą porę, żeby zardzewieć razem z resztą tłumu. Tyle, że bez celu. Dawno nie oglądał tłumu, brzydził się nim;  żaden człowiek z samego tłumu, gdyby go wyodrębnić z niego i pozwolić popatrzeć na resztę jego towarzyszy z perspektywy nie postrzymałby się przed wzdrygnięciem. Ale póki się jest czegoś częścią można czuć się bezpiecznie, chodźby to był brzuch wieloryba i trzeba było połykac w nim wymioty. ... poszedł w kierunku Alei mickiewicza, szerokiej ulicy, z nielicznymi schorowanymi drzewami i uschnniętymi pniami.  Minął budynek uczelni Gurniczo-Chutniczej i  pomnik dwóch monstrualnie wielkich robotników. usiadł przy ławce niedaleko przystanku autobusowego i zaczął przyglądać się przechodniom. Robot-nikom dwudziestego pierwszego wieku.Miejskie uniformy prześlizgiwały mu się przed oczami -oglądał marsz sportowych butów, t-shirtów, bluz, czasem marynarek, czasem ktoś próbował się wyróżnić zakładająć kowbojki, albo czarną wiktoriańską suknie do kostek. Nagle zrobiło się gęsto od ludzi,  X nic nie widział zza kutyny rąk, butów i bluzek. Wstał, przepchnął się przez tłum i przeszedł na drugą stronę ulicy. "przeliczyłem się"-pomyślał, zapalając papierosa. "za bisko... i za daleko, ale zbyt blisko są ci odlegli ludzie, przyzwyczaje się jakoś tam, w środku w tej dziurze.. jeszcze dwie godziny". Przeszedł na drugą stronę razem z parunastoma innymi anonimowymi ludźmi i wszedł w sieć drobnych ulic, które miały ślepe końce, albo łączyły się i wpadały na krąg ulicy okalających rynek. Były spokojniejsze, mniej chaotyczny, tłum rzadszy, a wszystko mniej zabrudzone słońcem, cień przeważał. Tylko gdy spojrzało się w góre widać było ten pył, wszechobecny pył, który wirował nad miastem i nigdzie nie osiadał. ... "wulkan wybuchł,.. brędze.. wulkan widziałem."
Na rogu jednej z uliczek, pod baldachimem zobaczył szyld małego bistro. Wszedł i zamówił skromny obiad, kurczaka z frytkami.
Pulchna eskpedientka szybko przyniosła jedzenie. W jadłodajni nie było nikogo, .  Usiadł  zewnątrz, pod baldachimem i uporawszy się z martwym ptakiem wyjął z bocznej kieszeni "Wolność Iluzji", książkę podarowaną mu przez hrabiego De Koster.  Po paru stronach odłożył ją i popatrzył na przeciwną stronę ulicy na szpital i karętkę, która właśnie podjechała, z której dwóch ratowników wyjmowało noszę z ofiarą jakiegoś wypadku."  Widział to, może zobaczyć każdy, nikt nie zwraca uwagi, nigdy.  Człowiek, może umiera, może nie, jest wnoszony, zdany na czyjąś łaskę. Dla niego ważne, dla rodziny. A mnie to nic nie obchodzi, tyle tylko, że wiem, że to nie ja i nikt mi znany.. a niech mi to zakryją przed oczami. Jest jeszcze tyle rzeczy, o których nie chce wiedzieć... może gdyby to było bardziej dramatyczne, gdyby broczył krwią i płakał z bólu, a na brzuchu miał przypiętą kartę z dokładnym przebiegiem zdarzenia, co mu się stało i... gdyby umierał. Ale to pewnie starzec z zawałem, albo ćpun. Co też dzisiaj może się stać z człowiekiem."
5

-Może ozdobibyś te stoliki? nienajlepiej wyglądają. Niedługo będe musiał uciekać, załatwić pare spraw.. no! no! no! ruszyłbyś się... zaraz wyjdę to się będziesz obijał.
Idiotyczna melodia telefonu komórkowego rozwibrowała w przestrzeni. Odebrał.
-tak, będę już u Ciebie niedługo, musiałem tu uporządkować jedną rzecz, tak, plan jest już gotowy i podpisany, wszystko ślicznie załatwione, nie masz się czym martwić. tak, data jest taka jak być powinna , nie przejmuj się, widzimy się później, wszystko przypilnowane, jak należy.
Nagle drzwi uchyliły się, a chłopcu za barem aż serce drgnęło-"klient, o tej porze, może to zacznie jakoś działać, lepiej, może". X wszedł i zaczął niepewnie rozglądać się - ściany obite bordową tkaniną, małe okrągłe stoliczki, jakiś stary gramofon i maszyna do pisania, znośnie, krakowska przedwojenna kawiarenka. i ciemno, to dobrze.   
Z rozmyślań wyrwał go przesadnie rześki głos, przypominający świergot spikera radiowego, albo karabin:
- Witam Cię, ,  chcesz jednak tu popracować, świetnie, twoja siostra mówiła, że przyjdziesz!wspaniałe miejsce, można z niego dużo wyciągnąć, trzeba tylko odrobine je rozruszać , ja nie mam na to czasu, Ty się tym zajmiesz mam nadzieje, tak?-tępu uśmiech wykrzywił mu twarz- dowiedz się wszystkiego od G on tu już jakiś czas pracuje, tylko, że ledwo chłopak wyrabia, tydzień temu odeszła nam taka kelnereczka, i chłopak musiał na dwie zmiany latać, teraz ty ją zastąpisz, no, to do zobaczenia, musze iść, parę spraw mam jeszcze do załatwienia, o pieniądzach później pogadamy, ustalcie sobie grafik.
W końcu głos zniknął. Trzasnęły drzwi
 X poprosił o kawę. Barman podszedł najpierw do wierzy i włożył  płytę do odtwarzacza. Rozległy się dźwięki skrzypiec i basu, wokalista durowym głosem śpiewał "you want to begin again, pretend you're innocent". X zaczął wsłuchiwać się w tekst "and when you believe, you can convi... w słowa  wokalisty wrył się nagle szum eksperesu do kawy. Chwilę później stała przed nim parująca filiżanka. Wokalista doszedł do refrenu "take me with youuu when you go". X oderwał słuch od muzyki i zwrócił się do barmana.
-spokojnie tu raczej?
-spokojnie, czasem coś się dzieje, ale to w nocy, czasem trzeba zamknąć wcześniej, bo nie ma nikogo poza dwoma menelami, którzy nie mają za co pić, i tak siedzą i mędzą; niedługo przyjdą... Zwykle stać ich sukinsynów na parę piw, potem jedyny z nich pożytek jest taki, że robią za wystrój knajpy. - barman ziewnął, nie zamknąwszy ust. występ  swoich migdałków zakończył wymowną monosylabą płynnie przechodzącą  w dalszy wywód- ....aaaa takie typki koło, ja wiem czterdziestki?..  no ale jak by się coś działo w knajpie, jakaś awantura to pomogą, jeden przypierdoli a drugi coś przygada.Mówił przesadnie znudzonym bezbarwnym tonem.
"Knajpa z mikrokosmosem. Dwaj odźwierni, którzy zostają tu do samego końca.. pewnie  wydzierają pieniądze swoim dzieciom, żonom, a później gdy wracają są ostro łajani… płacz, lamenty i… a z resztą skoro są tu codziennie, to żony musiały ich dawno zostawić, która by zniosła codzienne pijaństwo? .. dlatego tu przychodzą, samotne skurwysyny."
-muszą być nieszczęśliwi ci dwaj, co tu przychodzą, co? –rzucił X
-nie wiem, nie obchodzi mnie to . Nie wyglądają na nieszczęśliwych, raczej na przegranych, takich którzy tą  przegraną mają w dupie. Są... pocieszni. Nie płaczą nad barem.
Rozległ się szmer otwieranych drzwi. Barman znów się pobudził. Weszła jakaś starsza pani  i zamówiła kawę. 
*
...i tak mniej więcej będzie do wieczora, może o piątej coś się zmieni-  odezwał się zakrywając tym razem ręką otwarte, ziewające usta.
-To dobrze, słuchaj, daj mi jeszcze jedną kawę... Zmiana jutro o szóstej?
-tak, potem na przemian raz ja wieczór raz ty..
"Na przemian wieczór, raz tak raz..  bez rutyny . Będą przeżuwac mnie dwie pory i wypluwać. Dobrze. dla mnie.bez opornych chwil. Byle". 
-a tak poza tym to wiesz w co wchodzisz?- zapytał barman
-podejżwam, że tak, czegoś nie wiem?
-widzisz tu gdzieś kasę fiskalną? A, i popatrz na te pipy i spróbuj z nich nalać piwa.
Nie było kasy fiskalnej. Nie spróbował nalać piwa. Popatrzył na barmana, czekał aż ten rozwinie myśl.
-knajpa jest, delikatnie mówiąc, półlegalna. Tonie w długach i… któregoś dnia ją po prostu zamkną.
-jakiego dnia?
-nie wiadomo, na razie się trzyma, dotrwasz tu pewnie do tego dnia, to będzie niedługo. Można się tu przyczepić prawie do wszystkiego… cud, że do dzisiaj jeszcze funkcjonuje-barman odpalił papierosa, zaciągnął się; wypuszczając dym dokończył myśl- to upadająca rudera..
X popatrzył barmanowi w oczy”mówi jakby się tym cholernie przejmował, upadająca.. a niech będzie nawet upadła, co mnie to obchodzi?Poliże miazmaty.. bardziej chory być i tak nie mogę . Byle tylko bywalcy nie mieli takiego znudzonego tonu jak on, upada no i co?”ostatnią myśl wypowiedział na głos
-i to, że dużo nie zarobisz, poza tym… to nie jest tak naprawdę p r a c a... to znaczy to jest praca i nie jest..  
Zawiesił wzrok na blacie baru. Ziewnął poraz trzeci.
X uścisnął mu rękę i wyszedł.
 Przedmioty rzucały długie cienie. Ulica przed knajpą pachniała moczem , szminką i pastą do butów. X przystanął i popatrzył na szyld ”Jaskinia” wiszący nad wejściem. Napis wykonany był osobliwą czcionką, podobną do gotyku. Nad nim wisiał wąż z tworzywa sztuczeg;  jego  pysk skierowany był w stronę ulicy, miał otwartą szczęką i wywalony jęzor. X odwrócił się od plastykowego potwora  i poszedł w stronę rynku. Gdy doszedł do tętniącego mechanicznym życiem skrzyżowania Stradomskiej i Dietla zawibrował mu telefon.  Gdy go odebrał usłyszał głos siostry. Umówili się za dziesięc minut przy kościele piotra i pawła.
Nieśpiesznym krokiem udał się na miejsce spotkania. Przesunął dłonią po swoich włosach i rozejrzał się dookoła siebie-przebiegł wzrokiem plac, krzyż katyńskim przyzdobiony wiązanką kwiatów i grupa turystów z azji wściekle naciskała spusty swoich aparatów.  Szedł dalej przez kostkę brukową, świerzą, dopiero co postawioną. Jeszcze niedawno ulica była rozognioną raną, parę godzin temu miejscy chirudzy skończyli reanimację. X stąpał po nowym postawionym życiu, pomiędzy nim sunęły obce ciała, ciesząc się pogodą, zmęczonym, chylącym się ku upadkowi słońcem. W jego ostatnich promieniach snuły się ławicę ciemnego prochu, wyglądały na bardziej na miejscu niż chmury, jakby krakowskie słońce kapryśnie wybrało swoich własnych towarzyszy. " okropne małżeństwo światła i ciena. nie do zniesienia, a jak bardzo udane, tak dopasowane."- zrymował X w myślach, zrymował z nudów.
Doszedł do muru stojącego przed kościołe piotra i pawła. Ustawione na nim figury dwunastu apostołów wydawały się żywe w umierającym świetle.W oddali majaczyła smukła, androgyniczną postać. Uśmiechała się do niego. Nie bez pewnych oporów odwzajemnił uśmiech. Pierwszy raz od dawna skrzywił usta w ten sposób, zdziwiło go to, że jeszcze ma władzę w tych mięśniach. Nagle wrzask i tumult zasłonił siostrę. Zadudniły głośne bębny, gwizdy przeszyły powietrze.Nadeszła manifestacja.
Wo-lne kono-pie! WSzy-scy pal-my, coś usta-lmy!-wydziarał się tłum. X błądził wzrokiem w poszukiwaniu siostry. W końcu przepchnęła się przez głośną ciżbę. Zbliżyłą się do niego i próbując przekrzyczeć manifestantów powiedziała zginając głowę w bok
-skręciłmy w kierunku plant ?
-mogą być planty
Kiedy pierwsze drzewa wyłoniły się zza murów X odezwał się.
-dziękuje za tę praće.. To był całkiem niezły pomysł.
Zie-lo-ne jest naj-waż-niej-sze! Z zie-le-nią mniej kło-po-tu!
-Ciesze się. Wiedziałam, że dobrze ci  dobrze zrobi taka odmiana. Ostatnio było z tobą fatalnie.. ostatnio, to znaczy kiedy się ostatni raz widzieliśmy- zakończyła spadającym tonem, i opuściła głowę pomiędzy ramiona.
Szanuj zieleń! zieleń wróci ci raj! ZIE-LO-NO!
-nie wyrzucaj sobie tego, dobrze rozumiem dlaczego mnie nie odwiedzałaś. Nie było mi z resztą potrzebne odwiedziny. Kogokolwiek. Chodźmy szybciej, nie będziemy przekrzykiwać tego tłumu...
ZIE-LE-NIE-NIE ŚWIA-TA! Wy-zioń-my zie-leń du-cha!
-tak.. posłuchaj, a teraz kiedy tam się zachaczysz już, o tę Jamę, może wróciłbyś do malowania?
-nie i nie namawiaj mnie na to więcej-X obruszył się- skończyłem z tym i do tego nie wrócę, to nie wróci do mnie. To się skończyło a ja zabrałem się za to, po tego końcu. Co niby miałbym malować? jakieś zaangażowane obrazki krytykujące konsumpcyjny styl życia i gloryfikujące biedaków? Czy może miąć kolejne kartki i wmawiać marszandom, że to symbol zniszczenia i jedności, jednocześnie niewinności i możliwości nowego początku, tabula rasa...
-przestań! ładnie malowałeś..
-i ładnie skończyłem.. przyspieszmy jeszcze trochę, są za nami, zaraz znowu zaczną skandować. 
Zzie-le-niało świa-tło i zzie-le-niał czas! 
X odpalił papieros. Siostra znowu zabrała głos. Manifestacja zatrzymała się i ucichła. X spojrzał za siebie,zwolnili kroku. 
-ale w każdym razie na pewno się teraz troche wzniesiesz. wierzę w to.
-wzniosę?-skrzywił się X- wzniosę? Ja nie mam siły ani woli, żeby się jak to określiłaś "wznieść", ledwie mi jej starcza, żeby wegetować. Z resztą... Nie jestem wyjątkiem.
-Ty nie masz woli?! Nie raz widziałam te twoją wolę. Pamiętasz jak pojechaliśmy na tę pustynię? Nikt już nie miał sił iść dalej, wszyscy osłabli. Ty się nawet nie obruciłeś na nikogo i szedłeś dalej, aż zniknąłeś gdzieś za horyzontem, ciężko nam cię było znaleźć, baliśmy się, że przepadłeś.. a ty nagle pojawiłeś się i to w cudownej formie. Ty nie masz woli?! Ty masz ją w nadmiarze, tylko ją gdzieś tam w sobie zdusiłeś, zmaltretowałeś i to ona cie teraz tłamsi..
-to było dawno, byłem jeszcze podlotkiem. ciągle wypominasz mi te pustynię..a ta twoja teoria.. ani zaprzeczyć ani potwierdzić nie mogę, nie mogę wobec takiej bzdury mogę tylko..
- spokojnie. a jak to się właściwie zaczęło? pamiętasz początek?
-początek.. przecież ci mówiłem już, to się poprostu stało któregoś dnia, tyle. wcześniej tylko miałem taki sen..
-jaki sen?
- sen ostateczny - powiedział uśmiechając się szyderczo- w okolicach kopca kościuszki zaczęło się dymić, kłęby dymu zasnuły całe miasto. Ludzie wpadli w panikę, wybiegali na ulice, rozglądali się przerażeni, a dymu było coraz więcej. W końcu zaczeli padać, jak domino, klap, klap. a ja stałem patrzyłem na to i nie chciałem nic zrobić, nie chciałem bo wiedziałe, że i tak nic nie dam rady zrobić. potem zobaczyłem huragan, który nadciągał z drugiej strony, gdzieś od wawelu, wiesz, niby jakieś wybawienie. No  i ja w ten huragan splunąłem, a ślina, oczywiście wróciła na moją twarz. I o obudziłem się. niewiele snów z tego okresu pamiętam poza tym. W każdym razie później się to zaczęło.
-rzeczywiście, ostateczny.. ostatecznie mogłeś nie pluć na wybawienie..wyjeżdżam dzisiaj, na parę dni-popatrzyła na zegarek- Odwiedzę cie tam w Jamie jak wróce, teraz będę już musiała iść.
Dochodzili właśnie do przystanku przy Bagateli. Siostra pobiegła do jakiegoś autobusu, który właśnie nadjeżdżał. "WSzy-scy pal-my, coś usta-lmy!"- krzyki  zmieszanę z dźwiękie bębnów i gwizdkó wciąż dochodziły do uszu X. 
Siostra machała mu jeszcze z okna, ale nie zwrócił na to uwagi. Przyspieszył krok; prawie biegł, chciał zgubić dręczącą go manifestacje. 
Gdy doszedł do końca Straszewskiego, do budynku filharmonii zatrzymał się zziajany, by odpocząć."przed tym senatorium miałem lepszą kondyncje.." Przed filharmonią stał słup reklamowy. X podszedł do niego. Na słupie wisiała wielka czerwona płachta z jakimś wydrukiem, zaczął ją czytać żeby zająć czymś oczy.  
Na plakacie wydrukowana była złota gwiazda a pod nią stylizowane na odzew partyzancki ogłoszenie. Treść brzmiała:
WYZWOLENIE
Bracia i siostry, wszyscy cierpiący na tej kręcącej się kuli. To do was kierujemy nasze słowa.
Wyzwolenie jest blisko. Musimy tylko dobrze naostrzyć nasz klucz, przestrzeń sam się przed nami otwiera. Odpowiednio naostrzony klucz i odpowiednie przekręcenie w wyłomie przestrzeni, oto recepta na wyzwolenie! A czym wyostrzymy nasz klucz? Przekształceniem.Kolejno odlicz!:
-1. Zmiana stosunków produkcji!
-2.Odwrócenie i anihilacją procesór reifikacyjnych
-3kompensacją dążeń zdegradowanych
-4zmianą kodów semantycznych płci i metajęzyka ciała
-5transgresją ról w życiu politycznym i prywatnym
Te zmiany transcendują immanencje samsary w obszar wiecznej nirwany. 
CZERWONI SOTERZY 
"Co za bzdury..Kraty więzienia są tak szerokie, po co je zwężać myślą o kluczu?"- myśłał łapiąc łapczywie powietrze w płuca-" po co to całe myślenie o wyzwoleniu… czy tam się już nie zatraciło wyzwolenie, w tych wszystkich teoriach? Po co komu dziś wyzwolenie. Piewcy wyzwolenia... sami w to nie wierzą, zajmują tym umysł, po to by był zajęty, by coś tam bulgotało za oczami…  Wyzwolić. Wyzwolić to mogą się sami, gdyby przestali myśleć o kluczu, jakby przestali to kraty by same się rozszerzyły. Może. Mi się tak rozszerzyły, że już ich nie widzę. Sam nie jestem od nich lepszy.." X obszedł słup, z drugiej strony wisiał inny plakat, biały. Odczytał go z rozpędu.
WYLECZ DUCHA A CIAŁO MARSZEM PÓJDZIE ZA NIM. LUDZIE I KSYLOPONTY.
Ksyloponty  były  bytami, które nie składały się z materii, antymaterii ani czegokolwiek znanego człowiekowi. Nie miały wnętrza ani zewnętrza. Kształt w ich świecie nie też nie był czymś obowiązkowym, gdyż żyły w zupełnie innych wymiarach niż te znane nam, ludziom. "Świat", w którym żyły składał się z parunastu sfer, który w nieskończoność wędrowały do przodu i do tyły,  jednocześnie stojąc, kształtem przypominały falę, które marszczą powieszchnie wody po wrzuceniu do niej kamienia. Jedyną rzeczą wspólną dla ludzi i ksylopontów była świadomość, tyle że dla nich był to tylko zbędny balast. "Żyły" w pewnych osobliwych konsorcjach, na równoległych tratwach złączonych milionami świetlistych kotradelantów, którymi trzepotały by obudzić tyrostanta, antywieczność. Poza tym ciężko powiedzieć co robiły, bo nie mieści się to w ludzkiej logice umocowanej na trzech wymiarach i czasie. Czym były? Dlaczego wygineły? Czy grozi nam podobny los? Czy nadszedł czas na uzrowienie duszy?
Dziedzictwo ksylopontów
Transowy ponadwymiarowy wykład Wielkiego Bezgłowego zakonu Czarnego Słońca dr. med. Janusza Karola Dożyńca
-Janusz Karol Dożyniec to kolejne wcielenie kumbulu tangore XII, prawdziwy mistrz...
Amaranta Pilińska, prezes stowarzyszenia Fallovagica
19 czerwca. Collegium Novum
X czytając przypomniał sobie ostatnie słowa jakie powiedział do niego hrabia De Koster. Coś o jeszcze jednym miejscu gdzie mógłby spróbować się wyleczyć. "Czy to możliwe? Tak.. powiedział Collegium Novum. Dożyniec jest doktorem, wszystko pasuje.. ale, to co za bzdury, Koster ze swoją arystokratyczną dumą polecałby coś takiego? Przecież to Bzdury.. ale brzmią lepiej niż bzdury tych socjalistów. Lepszy ten bełkot niż tamtent- ten przynajmniej nie ukrywa, że nie jest bełkotem, śmiało się do tego przyznaje.  Przejdę się, chodźby mnie mieli tam wepchnąć w trzydziesty trzeci wymiar, nie mam nic do stracenia poza czasem, który i tak bym stracił..a dzisiaj stracę, dawno nie traciłem, nie traciłem w taki sposób. "
Ciemniało, robiło się parno, aż ciasno od pary i ciemności. X poszedł do sklepu monopolowego i kupił butelkę wódki i upił łyk i pociemniało wszystko i razem z butelką szedł w noc, w  ciężką i delikatną noc. Stąpał po niej jak po linie rozpiętej między dwoma gwiazdami. wydawała  mu się wieczna, że poranek przyjdzie. Przechodnie byli tylko ruchomą scenografią do tego pejzażu, szyldy reklamowe nieruchomą, dźwięki miasta były akompaniamentem. Szedł powoli w tę ciężką i delikatną noc, która okryła dziś miasto i zmieniła je w teatr, albo coś więcej niż teatr, coś mocniejszego i bardziej rzeczywistrzego. Oczywiście wszystko było grą, iluzją i wiedział o tym, ale tak realną iluzją jak nigdy, przy niej iluzja codzienna wydawała się kiepsko nakręconą reklamą, tak nieudolną przy tej ciężkiej i delikatnej nocy po której stąpał, a lina, była napięta tak mocno, że myślał, że zaraz się zerwie i wpadnie razem z tą nocą w prawdziwą ciemność gdzie nie ma kolorów, "jest" tylko ciemnośc poza kolorami, ale ten strach  piękniejszą czynił tę noc, po której stąpał. Więc minął ulicę Stradom, minął migoczącą wisłe i poszedł w kierunku wapiennych skał podgórza, a ciepły wiatr uderzył w jego klatkę piersiową, rozpiął więc kolejny guzik w swojej koszuli i szedł dalej i dalej w swojej fantasmagorii. I minął kobietę manekina w workowatych spodniach o czarnych prostych włosach, tak tak, taką zapatrzoną gdzieś, przedziwnie, bo przecież prostą pewnie o lnianych myślach, ale ale, cóż za posąg ruchomy, i szedł dalej i skręcił z powrotem, bo wiatr ciepły miasta dmuchał w niego i dmuchał, guzików by mu nie starczył do odpięcia więc znów skręcił w kierunku rzeki, i do schodów kamiennych prowadzących na dół i zszedł nimi i już obok płynących, migoczących skrawków wodnych szedł i minął dwie lśniące barki, na których błyszczały rozchwiane ciemnością ciała ludzkie. Wykonywały różne ruchy, otwierały usta, zamykały, krzyżowały nogi, krew w obiegach pulsowała razem z tętnem nocy. ale już je minął i teraz patrzył przed siebie i widział dwa manekiny idące w jego kierunku i dziwne stroje mieli - kaptury na głowach i spodnie sflaczałe. I szedł dalej spokojnie w te ciężką i delikatną noc.
TYLKO LATARNIA GDZIEŚ ZAMRUGAŁA. ZAMRUGAŁA PAROKROTNIE. ZAMRUGAŁA BEZ POWODU. BEZ POWODU. BEZ POWODU. BEZ POWODU. BEZ POWODU. BEZ POWODU.