Jack ocklay-------------------
Jacek dombała

Wikt tarnowski jako krytyk literacki 

telemaniak

1

-nie dostrzegliśmy u pana żadnych dolegliwości ani natury somatycznej, ani psychicznej, które mogłyby odpowiadać za pana stan. Nie jest pan zupełnie zdrowy... te uszczerbki są jednak drobne, nie są powiązane z pańską chorobą... ale! to nie wszystko jest jedno miejsce, jest tam mój dobry znajomy, ulica rękawka, podgórze, prosze pana...
-dowidzenia
Wyszedł trzasnąwszy drzwiami iszybkim energicznym krokiem poszedł do  wyjścia. Oddalając się korytarzem słyszał  jeszcze głos ordynatora, który przestrzegał go przed niestosownym trybem życia. 
Minął do połowy biały, do połowy zielony korytarz, którego nienawidził i zszedł na niższe piętro. doszedłszy do drzwi wyjściowych chwycił klamkę i... stracił całą pewnośc siebie. Wiedział, że nie ma sensu tu zostać, ale z drugiej strony nie widział też najmniejszego sensu wychodzić. Jak rzymski legionista policzył do dziesięciu i pociągnął drzwi ku sobie.
Znowu poczuł przypływ energii i wrócił do poprzedniego tempa. "Tak, lepiej znaleść jak najszybciej w jakimś chłodnym miejscu, minąć te pomarszczone budynki i dojść do jakiegoś chwilowego azylu, potem można kontynuować..."Skręcił w szaro-czerwoną ulicę, która biegła bezpośrednio na rynek. Biegnąc prawie, popatrzył w górę, ku słońcu; mimo, że osłabione i przysłonięte lekką pylistą mgiełką, było w stanie wysłać kilka mocnych promieni w kierunku jego oczu. Spuścił wzrok; chód choć nadal szybki stał się mniej skoordynowany i niezdarny, wyglądał jak ktoś kto uczy się biegać na szczudłach. Przechodnie mijali go jak nędznego lunatyka, który pomylił pory dnia.
Z każdym krokiem coraz bardziej posępniał, ulica wydawała mu się nieskończenie długa i monotonna- kostka brukowa i para japonek, kostka pantofli i para. Światła.
Zatrzymał się i ogarnął wzrokiem okolicę- drzewa, kiosk pod kasztanem i wierza kościoła. Kloszardzi, studenci i paru tutejszych. Wszystko na swoim miejscu. Wszystko zanika i... o czerwone zanikło, zielone się pojawiło. kiosk pod kasztanem, kasztan dawno ścięty, drzewa, drzewa przyciętę, a kościoł zaprasza do ogródka.

"Azyl? o co mi do cholery chodziło, do siebie muszę iść, nie zostanę przy tych walących się już prawie budynkach, nad słońcem przysłoniętym.." ktoś potrącił go. "Ostrząsnąć się, iśc, nie zwracać uwagi na ociężałe sunące jak lokomotywy ciała, omijać, patrzeć".
Skręcił w ulicę ambasad. Wydała mu się nieco mniej zatłoczona i rozświetlona; poza tym było mniej prawdopodobne, że kogoś tam spotka niż na wielkiej połaci brukowej nieopodal. 
Przypomniał sobie, że może skorzystać z tramwaju, który odjeżdża z pobliskiego placu i oszczędzić sobie widoku pewnym miejsc, które utraciwszy splendor zyskały sam, palący w oczy zanik. Nowa ekonomia wytrącała go zupełnie z równowagi.
Po chwili usłyszał tępy, fabryczny dźwięk kół ocierających się o tory i stanął przed wejściem do tramwaju numer nr 7. Przyciskając guzik otwierający drzwi poczuł lekkie mrowienie w rękach i stopach. Już miał przenieść lewą nogę na żelazną podłogę, gdy zorientował się, że nie może się ruszyć. nogi jak i ręce odmówiły mu posłuszeństwa. Poczuł ogromny opór, jakby jakaś wielka siła trzymała jego członki w wielkich rynnach. Nim daremna walka z tą dziwną siła dobiegła końca upadł.

-może pijany? narkoman. trzeba pomóc, co to a, pewnie jakiś,. o jaki młody jeszcze. smutne. znacie go. ja go widziałem...? a to chyba.
Tylko takie bełkotliwe fragmenty wyłapywał gdzieś jakby z oddali gdy wybudzał się powoli z odrętwienia. Nagle promień słońca rozjaśnił mu wzrok, i mrużąc oczy rozejrzał się, zamroczony jeszcze dookoła siebie. Był okrążony przez małą grupkę gapiów, którzy ni to chcieli pomóc ni to popatrzeć. Właściwie traktowali go jako kolejną atrakcje. Na niektórych twarzach dostrzec można było cień wystudiowanej troski.
-jak Ci na imie? 
-gdzie mieszkasz?
On patrzył tylko na nich z powątpiewaniem i pogardą. Zbieraał siły, by wstać i ruszyć dalej, gdy zobaczył, że tłum rozstąpił się, by przepuścić (sądząc po ruchach i sylwetce) zodiakalną pannę. Osobnik podszedł do prowodyra całej sytuacji, wziął go pod ramie i powiedział:
-idziemy, X.

2

W kawiarni "Podziemna" nie było dużego tłoku; kilka par, jeden student popijający piwo przy laptopie i grupka starszych ludzi rozmawiających, zdawać by się mogło ukradkiem, przy kawie. Dostojna, ubrana na czarno kelnerka o semickich rysach stała przy ścianie i przyglądała się ruchowi klientów. Kolejny zwykły wiosenny dzień pracy, kolejni których trzeba obsłużyć. Praca i  pozycja społeczna przygnębiały ją, czuła się p o n i ż o n a . Rekompesowała to sobie chłodem i dystansem wobec klientów. Nigdy nie uśmiechała się w pracy. 
Gdy zobaczyła mężczyzne taszczącego na ramieniu kogoś, którzy kierują się w stronę wejscia poczuła cichą złość; już miała podejść do nich i zagrodzić drogę, gdy spostrzegła, że ten drugi nie jest pijany.
Gdy usiedli, ociągając się podeszła do nich i zapytała czego sobie życzą i odeszła do baru z zamówieniem. Gdy wróciła zauważyła, że nie prowadzą zwykłej pogawędki; cedzą słowa, spoglądając gdzieś w dal albo milczą. By umilić sobie ten dzień, przesunęła się nico bliżej nich, by usłyszeć rozmowę tych dwóch dziwnych ludzi.
-...i myślałem, że już nigdy nie zobaczę cię w tym stanie. Często się to zdarza?
X, patrząc w sufit zaciągnął się papierosem i odpowiedział flegmatycznie :
-nie, raz na tydzień, miesiąc, czasem częściej... różnie. czasem wydaje mi się, że to zależy od czegoś... ale, nie nie ma żadnej reguły. Z resztą, to nie jest zbyt uciążliwe, łącznie, z dojściem do normalnego stanu trwa to jakieś 10 minut, a sam opór jakieś 4, więc...
-mam propozycje. Pamiętasz Y? Ma knajpę gdzieś na ... i potrzebuje barmana, ja nie mogę tam pracować, z resztą sam wiesz. Ciebie dażył kiedyś dużą sympatią więc bez żadnych problemów dostałbys tą pracę.
Po dłuższej chwili X odpowiedział bezbarwnym tonem
-zastanowie się, dopiero co wyszedłem, na razie potrzebuję dnia, dwóch żeby… po prostu posiedzieć tam, u siebie, rozpuścić się w powietrzu.
-jak wolisz, ale ja uważam, że to świetne wyjście. Za co będziesz teraz żył? Poza tym, potrzebne Ci jakieś miejsc d…, cokolwiek…wykończysz się w tym swoim bloczku Komandosów.
X podniósł się z krzesła i zaczął iść w kierunku wyjścia, rzucił tylko niedbale "cześć" w kierunku pozostawionego stolika, gdzie Y ćmił jeszcze papierosa w zamyśleniu.
Twarz kelnerki była  nieco inna, gdy odprowadzała wzrokiem dziwnego klienta. Usta nie były już tak zaciśnięte jak wcześniej, zdawac by się mogło, że są półotwartę, swoista ciekawość ustąpiła miejsca oziębłości.

3

X od kawiarni nie miał już daleko do siebie. Z resztą mógł iść wzdłuż wałów wiślanych, drogą, której nie potępiał. Najbardziej denerwujące jednak były spojrzenia. Tępe, bawole spojrzenia, których chciał unikać, które wydawały mu się spojrzeniami jakichś odległych ras, które powinny dawno wymrzeć, a jednak-jednak są tu obecne, jakimś dziwnym ewolucyjnym trafem były w stanie przetrwać do dziś. Chyba, że ewolucja jest odwrotna i -tak na prawdę- jest regresem. Człowiek dostosowuje się sam do siebie, żeby odbić się we własnych tworach jak w lustrze i dostrzec uśmiech idioty. To kolejna farsa, kolejna logika, przestrzeń, w której żyje człowiek, on sam jest alogiczny.Logika, tylko pomaga mu ubrać najpierw majtki a potem spodnie; w niczym więcej. 
Zapadał zmrok
I bardzo dobrze, świetnie, to zapylone jasne nie będzie już nic wysyłać na tę część Europy aż do rana, i dojde spokojnie do tej arki gruzu, i... spłowiałej szarej budowli…a gdyby to były jakieś insekty to może bym i rozdeptywał? albo zostałbym biologiem. faszyzm. faszyzm to biologizm, nie pędź za szybko bo. i cała przestrzeń wypełniona piaskiem obok, po co? plaża nad wisłą, książki nad barem, impreza w krematorium. A potem raz jeszcze. To mewa i łabędzie białe, podpływają, niech odlecą. Koło bloku.
Pare mizernych drzew pośród paru mizernych bloków. X wszedł do jednego z nich i wsiadł do brązowej windy pomalowanej wszystkimi kolarami pisaków, z potłuczonym abażurem, spod którego sączyło się metaliczne światło jarzeniówki. Wzniósł się na 7 piętro. Było już zupełnie ciemno.

4

Przebudził się nad ranem, o jednej z tych najgorszych godzin, kiedy ledwie snują się jakieś pastelowe kolory po przedmiotach, kiedy bezbarwność świata i jakaś naturalna pustka stają się prawie namacalne. Zdawał sobie sprawę z obrzydliwości tej sytuacji, dlatego też leżał nadal; czekał. Czas, który upływał rozmywał się w jego umyśle z resztkami snu, który jeszcze tłukł mu się po głowie- jakieś szare cienie biegną, nie da rady wstać nie o tej porze, mija minuta, dwie, ale jakby zbierały się, wpadały do jekiegoś leja, tworzyły strumień, a cienie biegną i coś już możnaby w nich nawet rozpoznać, ale ten nieubłagany ciąg minut, bez zdarzeń i wyjące na zewnątrz koty.. ah, cień już widze, to pewnie ja..
Czas wstać, pomyślał, i powoli uniusł się z łóżka i powlokół do kuchni. Napuścił wody do czajnika, i zapaliwszy papierosa nasypał kawy do kubka. Każdą czynność wykonywał najszybciej jak mógł o tej porze, jednak nikt nie domyśliłby się patrząc na to, że tak właśnie jest- wydawało się to flegmatycznie precyzyjne. 
Ujął kubek i podszedł do okna zapalając kolejnego papierosa. "Nic się nie zmieniło, cały dzień będzie równie piękny jak świt, smarko-blade chmury, jakby jakaś wielka fabryka się paliła"
Włączył radio. Mowiono w nim o audiencji ówczesnego papierzee. Jest już w polsce i chce przemawiać do trzydziesto paromilionowego tłumu, chce, żeby go słuchali. X dalej patrzył w dal, przez małe okno.
" jak nie pył przy słońcu, to pylasto-kłębiaste twory, i tak wydają się tym samym znakiem, zawsze. a Ci papierze ciągle tylko o znakach czasu.. niech wyjrzą przez okno, czaso-twory"
Stwierdził, że zje pół bułki z serem, która i tak nie będzie mu zmakować, ale uspokoi to jego żołądek, będzie mógł później jakkolwiek funkcjonować. Jedyne co sprawiało mu przyjemność w ciągu dnia to aplikowanie kofeiny i nikotyny; jedzenie traktował wyłącznie jako przymus, jako małe interludium; by kawa i papierosy lepiej smakowały. Nie był z resztą wyjątkiem w tym mieście. 

Po porannej toalecie wyszedł przejść się nad wały wiślane. była 10 rano i świat dalej tonął w bladych barwach. Na powieszchni pływało kilku smętnych przechodni i jakiś biedak z metalowym kijem zbierający puszki. Na przeciwległym brzegu dwie pary czarnych buciorów uderzały miarowo o chodnik." nie próżnują, patrolują, zawsze chętni do pomocy"-prawie automatycznie przemknęło mu przez myśl. 
"Może jednak ta knajpa to nie jest najgłupszy pomysł. Ostatecznie mógłbym bezpłatnie pić kawę o każdej porze dnia, a może i coś tam się zdarzy. na przykład"

5

-Może ozdobibyś te stoliki? nienajlepiej wyglądają. Niedługo muszę lecieć, musze jeszcze załatwić pare spraw, kawałek stąd, dobrze?.
zadzwoniła komórka
-tak, tak, będę już u Ciebie niedługo, musiałem tu uporządkować jedną rzecz, tak, plan jest już gotowy i podpisany, wszystko ślicznie załatwione, nie masz się czym martwić. tak, data jest taka jak być powinna andrzejku, nie przejmuj się, no, widzimy się później, wszystko przypilnowane jak należy.
Nagle drzwi uchyliły się, a chłopcu za barem aż serce drgnęło-klient, o tej porze, może to zacznie jakoś działać, lepiej, może. X wszedł niepewnie rozglądając się dookoła- ściany obite bordową tkaniną, małe okrągłe stoliczki, jakiś stary gramofon i maszyna do pisania, całkiej znośnie, całkiem jak przed wojną. i ciemno, to dobrze.  
Z konteemplacji wyrwał go wyjątkowo rześki głos M
- Witam Cię, seerdecznie, więc chcesz jednak tu popracować, świetnie! widzisz, to wspaniałe miejsce, można z niego dużo wyciągnąć, trzeba tylko odrobine rozruszać je, ja nie mam na to czasu, Ty się tym zajmiesz mam nadzieje, ja musze już iść, zapytaj się G on tu już jakiś czas pracuje, tylko, że ledwo chłopak wyrabia, wczoraj odeszła jedna dziewczyna, musiał na dwie zmiany, teraz ty go zastąpisz, no trzymaj się, do zobaczenia, ja musze już iść, parę spraw mam jeszcze do załatwienia, o wynagrodzeniu później pogadamy, ustalcie sobie grafik, no, cześć!
Ledwo cokolwiek dotarło do X z tego chaotycznego batalionu nacierających słów, niewiele z reszta z nich miało jakiekolwiek znaczenie, pomyślał. Usiadł przy barze i poprosił G o kawę.